In zijn boek The Satanic Scriptures, wijdt Magus Gilmore een deel van een essay aan het bespreken van de zogenaamde “West Memphis Three”, een moordzaak waarin drie tieners veroordeeld werden voor moorden die ze hoogstmogelijk niet gepleegd hebben.

De gebeurtenissen vonden plaats in West Memphis, Arkansas, op 5 mei 1993. Drie jongens van 8, Christopher Byers, Steve Branch, en Michael Moore, kwamen nooit aan toen ze van school naar huis gingen. De ouders schakelden na enkele uren reeds de politie in, en de volgende namiddag werden de drie lichamen gevonden in een bosgebied genaamd Robin Hood Hills. Alledrie waren ze naakt, vastgebonden met hun eigen schoenveters, erg toegetakeld, en men meende eerst sporen van verkrachting vast te stellen, doch dit laatste werd later ontkend. Bij één slachtoffer, Christopher Byers, was de penis verwijderd.

Er is heel wat kritiek op de politie en hun aanpak van de zaak. Bewijsmateriaal ging verloren, er was contaminatie van de ene site met materiaal van de andere, grondige fouten bij het documenteren van de sites, en meer van dat fraais, wellicht door een gebrek aan ervaring bij de lokale politie in het omgaan met een dergelijke moordzaak.

Wat de zaak interessant maakt, echter, is de keuze van verdachten. In dit relatief kleine stadje in de VS, waar de meeste mensen er “goede christelijke waarden” op nahouden, was de enige persoon die men in staat achtte zulke daden te plegen de toen achttienjarige Damien Echols. En wat de zaak relevant maakt voor dit blog, is dat men, vanwege de gruwelijkheid van de daden, er dadelijk vanuit ging dat Damien Echols deel uitmaakte van een “satanische” cultus, en dat de moorden rituele moorden geweest waren.

Een woord ter verduidelijking. Deze moorden vonden plaats in een conservatief stadje in de VS, ten tijde van de zogenaamde “satanic panic”, een periode waarin de media een klimaat van angst voor samenzweringen van duivelse cultussen cultiveerde, met getuigenissen van “slachtoffers” en “ex-leden” over vrouwen die gekidnapt werden om als kweekmachines babies voort te brengen voor rituele slachtoffering, groepsverkrachtingen met een duivels thema, draagbare crematoria om bewijsmateriaal te vernietigen, enzoverder. Heel de paniek werd ontkracht toen er geen enkel bewijsmateriaal voor al deze beweringen kon gevonden worden. Zelfs de FBI kon nergens met iets relevants naar boven komen, en zij waren gemotiveerd om iets te vinden. De hele periode heeft wel als positief gevolg gehad dat men voorzichtiger omspringt met hypnose in misdaadonderzoek en psychotherapie, daar gebleken is dat het bewust of onbewust inplanten van valse herinneringen bij patiënten een reëel gevaar is. Maar dat is op zich een aparte bespreking waard. De “satanic panic” laait hier en daar nog wel eens op, maar wegens de vele publicaties omtrent het gebrek aan bewijs en de valse herinneringen, evenals de steevaste medewerking van de Church of Satan aan onderzoeken, is het fenomeen zowat helemaal naar het gebied van de waanzinnige samenzweringstheorieën verbannen, waar het ook thuishoort.

Terug naar West Memphis. Ook hier, geen enkel bewijs te vinden van enige duistere cultus, slechts een tiener met donker haar, iets intelligenter en introverter dan vele van zijn leeftijdsgenoten, die naar Metallica luistert, Stephen King leest, en interesses heeft die hem afscheiden van de massa. De jongeman leest occulte boeken, en volgt na een katholiek verleden het pad van de Wicca. Hij is moedig genoeg om hierover te getuigen in de rechtszaal, doch wellicht blijft een pentagram voor Jan Modaal een pentagram; ongeacht hoeveel punten omhoog of omlaag wijzen. Een rebelse tiener blijft echter ook een rebelse tiener, en alzo zijn op de kaft van Damiens Book of Shadows rond een rechtopstaand pentagram ook omgekeerde kruisen te vinden. Damien houdt het bij Wicca, een “expert” in het occulte antwoordt wanneer de advocaten vragen “of het nu Wicca of Satanisme is” simpelweg: “Allebei”, waar ik persoonlijk “Geen van beide” zou geantwoord hebben. Het was vooral een tiener met ontwikkelende interesse in andere religies en denkwijzen dan die waarin hij opgroeide, maar wellicht leunde zijn overtuiging op dat moment dichter aan bij Wicca dan bij het satanisme of katholicisme. Zijn trouwceremonie was boeddhistisch.

Damien Echols werd wel vaker ondervraagd door politie. Telkens er iets gebeurde waarvoor men geen onmiddellijke verklaring vond, klopte men op Damiens deur. Of het nu om een meisje ging dat 100km verder vermoord werd, of om het verdwijnen van materiaal van een trein die niet eens vertraagde terwijl hij door West Memphis reed, de sinistere tiener werd routineus aan de tand gevoeld. Zo ook met de moord op de drie achtjarigen, ondanks een gebrek aan bewijs en enige connectie tussen Damien Echols en de slachtoffers.

Echter, naast Damien werden ook twee van zijn vrienden verdacht. De bal ging oorspronkelijk aan het rollen toen een inwoonster een 17-jarige jongeman, Jessie Misskelley Jr, naar de politie stuurde, hem aanmanend om een (valse) getuigenis af te leggen (zou de beloning van $30.000 daar iets mee te maken hebben?) waarin hij zou vertellen dat hij Damien de moorden had zien plegen. Misskelley heeft een IQ van 72, en was zeer beïnvloedbaar door zijn omgeving. Toen de politie klaar was met ondervragen, een ondervraging waarbij naar verluid geen gebrek aan intimidatie zou geweest zijn, had men niet enkel een getuige van de moord, maar een mededader. Jessie Misskelley bekende, na een ondervraging van 12 uur, op band dat hij deel had genomen aan de moorden, samen met vrienden Damien Echols en Jason Baldwin.

In essentie is deze bekentenis zowat het enige wat als relevant bewijs tegen de jongens kon aangevoerd worden; en zoals later bleek, is deze bekentenis van wel zeer dubieuze waarde. Jessie Misskelley probeerde deze bekentenis later in te trekken, toegevend dat hij gewoon vertelde wat de politie wilde horen in de hoop dat ze hem met rust zouden laten. Hij weigerde ook in de rechtszaal te getuigen tegen zijn vrienden, ondanks dat hem hiervoor een strafvermindering beloofd werd. Toch werden de drie jongens veroordeeld: Damien Echols werd veroordeeld tot een dood door dodelijke injectie, Jason Baldwin kreeg levenslang, en Jessie Misskelley kreeg levenslang plus veertig jaar.

Het hele proces werd door HBO gefilmd en in een prijswinnende documentaire gegoten: “Paradise Lost”. Deze documentaire is de moeite van het zien zeker waard, en wat ook niet irrelevant is: ze maakte de zaak bekend bij een veel groter publiek dan de plaatselijke gemeenschap. Het werd voor vele kijkers duidelijk dat deze drie jongens zeer waarschijnlijk ten onrechte veroordeeld waren, en geviseerd werden omdat ze niet binnen de norm van de gemeenschap vielen, en één van hen niet onbekend was met occultisme en andere religies.

En precies dit punt benadrukt Mr. Gilmore in zijn essay “Victors and Victims, from West Memphis to Columbine”. Vergeet nooit de kracht van de massa om ondanks gebrek aan bewijs, en zelfs in licht van bewijs van het tegendeel, toch twee jongens levenslang op te sluiten en één ter dood te veroordelen voor een misdaad waartoe ze fysiek mogelijk zelfs niet eens in staat waren. Omdat ze anders waren dan hun omgeving.

In de documentaire, en de vervolgdocumentaire “Revelations: Paradise Lost 2″ (”Paradise Lost 3″ schijnt in de maak te zijn), komt niet enkel de onschuld van de drie jongens aan bod, maar er wordt ook een mogelijke dader gesuggereeerd: John Mark Byers, de stiefvader van slachtoffertje Christopher Byers. Inderdaad lijkt hij een veel plausibeler kandidaat, zowel om de daad fysiek uit te voeren, als er geestelijk toe in staat te zijn - doch de heer Byers is een vooraanstaand christen die hymnen zingt in de plaatselijke kerk en uitvoerig spreekt over de invloed van de Here God in zijn leven.

Toen ik in de tweede documentaire zijn acties zag wanneer hij na 5 jaar de site van de moord op zijn zoon bezocht, raakte mijn onderkaak bijna de vloer. Zelden zag ik zo’n uitgesproken ritueel gedrag op camera, Byers zou mits een andere achtergrond een goed schrijver van destructierituelen geweest zijn! Magus Gilmore vernoemde dit gedrag in zijn boek, maar men moet het echt zien om te geloven. Op de site van de moord op zijn stiefzoon en twee andere jongens voert hij zowaar een destructieritueel uit op de drie veroordeelden voor het oog van de camera - en dat voor een devoot christen!

Of dit natuurlijk zijn schuld bewijst is nog zeer de vraag. Er zijn elementen die erop wijzen dat Byers de schuldige kan zijn, er zijn ook elementen die hem vrijwaren. Hij lijkt door zijn gedrag en postuur, en niet te vergeten zijn verleden van diefstal en drugs, in elk geval een betere kandidaat dan de drie jongens die voor de gruwelijke misdaad veroordeeld werden.

Een wijze les van de “satanic panic” is dat heksenjachten, compleet met terdoodveroordelingen, niet enkel iets van de duistere middeleeuwen zijn. Zelfs in deze “verlichte” tijden kan men niet altijd rekenen op de rede en klare kijk van zijn medemens. Gedenk, beste lezer, dat men zelfs in moderne tijden nog steeds gerechtigheid oneer kan aandoen op religieuze gronden. Hoeveel verschillen de kleine dorpjes van Vlaanderen en Nederland van hun tegenhangers in de VS? Documentaires als “Paradise Lost” helpen er mede voor zorgen dat zulke gevallen van satanische paniek zeldzamer en zeldzamer worden, maar vergeet nooit de lessen die eruit getrokken kunnen worden. De Church of Satan heeft vertegenwoordigers die middels interviews en verklaringen in rechtbanken feit van fictie weten te scheiden, maar vergeet nooit welke kracht een hysterische massa kan hebben.